Zapraszamy do wzięcia udziału w XI Poznańskim Festiwalu Nauki i Sztuki, który odbędzie się w dniach 15-16 października.

Program

10.00 - 10.40 Życie dało życie ale jak? Prof. dr hab. Jan Barciszewski, Instytut Chemii Bioorganicznej PAN. W tym roku mija 50 lat od czasu kiedy jeden z największych biologów, twórca modelu struktury DNA, Francis H.C. Crick ogłosił znaną powszechnie Zasadę Biologii Molekularnej (Central Dogma of Molecular Biology). Mówi ona, że przekazywanie informacji od kwasu nukleinowego do kwasu nukleinowego oraz od kwasu nukleinowego do białka jest możliwe, natomiast przeniesienie informacji z białka na białko i z białka na kwas nukleinowy jest niemożliwe. To przełomowe stwierdzenie było wynikiem rozważań nad teorią dziedziczenia oraz pięknym rozwinięciem myśli Erwina Schrödingera, który w książce pt. „What is Life? The Physical Aspect of the Living Cell. Mind and Matter. Autobiographical Sketches” z 1944 roku (Czym jest życie? Fizyczne aspekty żywej komórki. Umysł i materia. Szkice autobiograficzne Pruszyński i S-ka, Warszawa 1998), dowodzi, że życie można ujmować w kategoriach właśnie przechowywania i przekazywania informacji biologicznej. Napisał w niej także, że aby zrozumieć życie, należy złamać kod dziedziczenia. Podstawy do rozwiązania tego zagadnienia dała historyczna praca ogłoszona 23 kwietnia 1953 r. w czasopiśmie "Nature" tłumacząca budowę DNA, co było początkiem nowego etapu w biologii. Zatem 55 lat temu rozwiązano nie tylko zagadkę dziedziczenia cech, ale wskazano też drogę do rozszyfrowania "kodu życia" oraz do tego, w jaki sposób budowa DNA przekłada się na cechy żywych organizmów. Ta możliwość zasugerowali F.H.C. Crick wraz z J. Watsonem w końcowej części wspomnianego artykułu: „...nie uszło naszej uwadze, że specyficzny sposób parowania zasad, który proponujemy [chodzi o zasady azotowe wchodzące w skład DNA - adeninę, tyminę, cytozynę i guaninę], sugeruje natychmiast mechanizm powielania materiału genetycznego". Model struktury DNA w postaci pięknej helisy złożonej z dwóch przeciwbieżnych łańcuchów polinukleotydowych pozwala gromadzić informacje kodowane w języku składającym się z czterech zasad (alfabet). Oba łańcuchy określają nawzajem swoją zawartość, co wskazuje na prosty mechanizm replikacji (reprodukcji), ale przebiegający w obecności białek wytwarzanych według instrukcji zapisanych w DNA. W procesie przenoszenia informacji od DNA do rybosomów pośredniczy RNA a podstawowymi jednostkami kodu genetycznego (kodonami) są trójki nukleotydów. Pierwszy trójnukleotyd kodu genetycznego, UUU (U-urydyna), został rozszyfrowany w 1961 roku jako kodujący fenyloalaninę a następnie wszystkie trójki nukleotydowe przypisano odpowiadającym im 20 aminokwasom. Z nielicznymi wyjątkami, kod genetyczny opisany przez Nirenberga w 1966 roku okazał się być uniwersalny i jednoznaczny dla wszystkich form życia. Znaczenie jego odkrycia dla rozwoju biologii można porównać ze znaczeniem układu okresowego pierwiastków w chemii. Kontakt: mgr inż. Teresa Senkus, 061 8529-410, teresas@man.poznan.pl

10.50 - 11.20 Patentowanie w biotechnologii. Prof. dr hab. Tomasz Twardowski, Instytut Chemii Bioorganicznej PAN. Patenty w biotechnologii to klucz do gospodarki jak i do ... zarobienia pieniędzy. Jednocześnie własność intelektualna w odniesieniu do organizmów wyższych jest przedmiotem kontrowersji i obiekcji: czy można opatentować mruczusia lub reksa? A pojedyncze geny ssaków lub zwierząt, a zatem ... co w  przypadku człowieka i genomu ludzkiego? Własność intelektualna (IPR) w biotechnologii warunkuje  rozwój gospodarczy i komercjalizację osiągnięć naukowych, ale jest przedmiotem wielu dyskusji.

Kontakt: mgr inż. Teresa Senkus, 061 8529-410, teresas@man.poznan.pl

11.30 – 12.00 prof. Słomski i zespół

12.10 – 12.40 Magnetyczne metale molekularne. Prof. dr hab. Roman Świetlik, Instytut Fizyki Molekularnej PAN, tel.: (0-61) 8695 165, swietlik@ifmpan.Poznan.pl, Jednym z bardzo atrakcyjnych problemów współczesnej nauki o materiałach molekularnych jest poszukiwanie materiałów, które posiadałyby ciekawe własności magnetyczne i jednocześnie dobrze przewodziły prąd elektryczny. Niestety, zastąpienie magnesu żelaznego przez magnes zbudowany z materiału organicznego jest marzeniem bardzo dalekim od spełnienia, tym niemniej udało się już wytworzyć hybrydowe układy molekularne, które chociaż trochę naśladują magnes żelazny. Celem wykładu będzie omówienie takich magnetycznych metali molekularnych, tzn. sposobów ich otrzymywania, wewnętrznej budowy oraz niezwykłych własności fizycznych.

12.50 – 13.20 GIS w inwentaryzacji zadrzewień śródpolnych. Mgr Maciej Nowak, Zakład Badań Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN, tel. 502 331 906 mathlune@hotmaail.com, Celem prezentacji jest ukazanie możliwości geograficznych systemów informacyjnych w inwentaryzacji jakościowej i ilościowej środowiska przyrodniczego.

13.30 – 14.00 Grzyby strzępkowe w służbie człowieka. Prof. Jacek Nowak, mgr Maciej Kuligowski, Uniwersytet Przyrodniczy.

14.10 – 14.40 Jak pisano w średniowiecznym Poznaniu. Dr Maria Trawińska, Instytut Slawistyki PAN, ul. Zwierzyniecka 20, tel. 604 427 131. W wystąpieniu zamierzam przybliżyć początki polskiej ortografii. Przyjęcie z Zachodu sztuki pisania alfabetem łacińskim zdecydowało o charakterze polskiego pisma, przy czym zasób liter łacińskich nie starczał na oznaczenie wszystkich polskich głosek. Na przykładzie rękopisu XIV wiecznej księgi ziemskiej poznańskiej ukażę, jak średniowieczni skrybowie dostosowywali znaki łacińskie do potrzeb języka polskiego.

Grupy zorganizowane proszone są o wcześniejsza rezerwację. Kontakt: mgr Maria Osiak, 061 8528-158, ompan@man.poznan.pl